Katecheza IX 

ŚWIĘTO JAKO CZAS POŚWIĘCONY BOGU
A.	Pieśń i powitanie

B.	Inwokacja Ducha Świętego

C.	Czytanie Słowa Bożego

Pewnego razu, gdy Jezus przechodził w szabat wśród wzgórz, uczniowie Jego zaczęli po drodze zrywać kłosy. Na to faryzeusze rzekli do Niego: «Patrz, czemu oni robią w szabat to, czego nie wolno?». On im odpowiedział: «Czy nigdy nie czytaliście, co uczynił Dawid, kiedy znalazł się w potrzebie, i był głodny on i jego towarzysze?  Jak wszedł do domu Bożego za Abiatara, najwyższego kapłana, i jadł chleby pokładne, które tylko kapłanom jeść wolno; i dał również swoim towarzyszom». I dodał: «To szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu. Zatem Syn człowieczy jest panem szabatu» (Mk 2,23-28).
Potem znowu ukazał się Jezus nad Morzem Tyberiadzkim. A ukazał się w ten sposób: Byli razem Szymon Piotr, Tomasz, zwany Didymos, Natanael z Kany Galilejskiej, synowie Zebedeusza oraz dwaj inni z Jego uczniów. Szymon Piotr powiedział do nich: «Idę łowić ryby». Odpowiedzieli mu: «Idziemy i my z tobą». Wyszli więc i wsiedli do łodzi, ale tej nocy nic nie złowili. A gdy ranek zaświtał, Jezus stanął na brzegu. Jednakże uczniowie nie wiedzieli, że to był Jezus. A Jezus rzekł do nich: «Dzieci, czy macie co na posiłek?». Odpowiedzieli Mu: «Nie». On rzekł do nich: «Zarzućcie sieć po prawej strome łodzi, a znajdziecie». Zarzucili więc i z powodu mnóstwa ryb nie mogli jej wyciągnąć. Powiedział więc do Piotra ów uczeń, którego Jezus miłował: «To jest Pan!». Szymon Piotr usłyszawszy, że to jest Pan, przywdział na siebie wierzchnią szatę – był bowiem prawie nagi – rzucił się w morze. Reszta uczniów dobiła łodzią, ciągnąc za sobą sieć z rybami. Od brzegu bowiem nie było daleko – tylko około dwunastu łokci. A kiedy zeszli na ląd, ujrzeli żarzące się na ziemi węgle, a na nich ułożoną rybę oraz chleb. Rzekł do nich Jezus: «Przynieście jeszcze ryb, któreście teraz ułowili». Poszedł Szymon Piotr i wyciągnął na brzeg sieć pełną wielkich ryb w liczbie stu pięćdziesięciu trzech. A pomimo tak wielkiej ilości sieć się nie rozerwała. Rzekł do nich Jezus: «Chodźcie, posilcie się». Żaden z uczniów nie odważył się zadać Mu pytania: «Kto Ty jesteś?», bo wiedzieli, że to jest Pan. A Jezus przyszedł, wziął chleb i podał im – podobnie i rybę. To już trzeci raz, jak Jezus ukazał się uczniom od chwili, gdy zmartwychwstał (J 21, 1 – 14).

D.	 Katecheza biblijna

1.	Jezus «panem» szabatu. Niedziela powstaje jako cotygodniowa «pamiątka» zmartwychwstania Jezusa, święci aktualną «obecność» Zmartwychwstałego, oczekuje spełnienia «obietnicy» Jego przyjścia w chwale. W pierwszych czasach chrześcijaństwa dies dominicus nie zastąpił od razu hebrajskiej soboty, świętowane je równolegle. Aby to zrozumieć, musimy zastanowić się nad trzema sprawami: stosunkiem Jezusa do soboty; wzejściem pierwszego dnia tygodnia; niedzielą w pierwszych wiekach. Te trzy elementy ukazują duchowe i teologiczne znaczenie chrześcijańskiej niedzieli jako pamiątki, obecności i obietnicy.
W Ewangelii Jezus wykazuje w stosunku do soboty szczególne poczucie swobody, tak że Jego działalność taumaturgiczna zdaje się skupiać w tym właśnie dniu: pomyślmy o epizodach zbierania kłosów w sobotę (Mk 2, 23 – 28; Mt 12, 1 – 8; Łk 6, 1 – 5); uzdrowienia człowieka z uschniętą ręką (Mk 3, 1 – 6; Mt 12, 9 – 14; Łk 6, 6 – 11), kobiety pochylonej (Łk 13, 10 -17) i chorego na wodną puchlinę (Łk 14,1-6). Ewangelista Jan mówi o sobocie, opowiadając o uzdrowieniu paralityka nad sadzawką (J 5,1-18) i o przywróceniu wzroku niewidomemu od urodzenia (J 9, 1-41). Jezus przyjmuje potrójną perspektywę widzenia soboty. Przede wszystkim Jezus potwierdza szacunek dla przykazania o szabacie: wykraczając ponad ścisłe przestrzeganie prawa przez faryzeuszy, Jezus uznaje, przeżywa i ukazuje znaczenie soboty. Epizod kłosów zrywanych w sobotę interpretuje Prawo w świetle woli Bożej: «To szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu». Celem soboty zatem jest przeżywanie pełni życia przez człowieka (Mk 3,4; Mt 12,11-12). Po drugie: Jezus realizuje sens soboty wyzwalając człowieka od zła. Sobota jest szczytem Bożego dzieła, zaś człowiek został stworzony do prawdziwego szabatu, czyli do komunii z Bogiem. Misja Jezusa spełnia się poprzez ofiarowanie ludzkości łaski spełniania swojego powołania, tej samej, dla której Bóg zamyślił ludzkość od początku. To dotyczy nade wszystko tych, którzy cierpią na ciele i na duszy: chorych, kalek, niewidomych, grzeszników. Sobota jest dniem wyzwalających gestów Jezusa. Tak więc Jezus jest «panem» soboty. Odnawiając dzieło stworzenia i wyzwolenia od zła, Jezus objawia się jako pełnia życia i cel przykazania o sobocie. Jezus jest panem soboty, gdyż jest Synem Bożym i jako Syn wprowadza nas w pełnię szabatu.
Ażeby doświadczyć «obecności» Zmartwychwstałego, rodzina powinna pozwolić, by oświeciło ją światło niedzielnej Eucharystii. Celebracja Mszy świętej staje się pulsującym sercem dnia Pana, Jego obecności po Zmartwychwstaniu tu i teraz. Eucharystia pozwala nam dotrzeć do świętej tajemnicy Boga. W niedzieli rodzina znajduje centralny punkt tygodnia, dzień, który zachowuje jej codzienne życie. Tak dzieje się wtedy, gdy rodzina pyta: czy możemy razem spotykać tajemnicę Boga? W swej prostocie celebracja Mszy świętej pozwala, by «tajemnica» Boga wyszła nam naprzeciw. Obrzęd łączy rodzinę ze źródłem życia, wprowadza w komunię z Bogiem i umacnia braterską więź ze wspólnotą. Czyni nawet więcej: tajemnica chrześcijaństwa jest nowym życiem Jezusa zmartwychwstałego, który uobecnia się w zgromadzeniu eucharystycznym. Niedzielna Eucharystia jest sednem niedzieli i święta. W niej rodzina otrzymuje nowe życie Zmartwychwstałego, przyjmuje dar Ducha Świętego, słucha słowa Bożego, dzieli się chlebem eucharystycznym, wyraża siebie w miłości braterskiej. Dlatego niedziela jest panem dni, dniem spotkania ze Zmartwychwstałym!

2.	«Pierwszy dzień tygodnia». Niedziela jest «pamiątkę.» Paschy Jezusowej. Zgodnie z jednogłośnym świadectwem ewangelicznym, Chrystus zmartwychwstał «pierwszego dnia tygodnia» (Mk 16,2.9; Mt 28,1; Łk 24,1; J 20,1). W tym dniu wypełniły się wszystkie wydarzenia, na których zasadza się wiara chrześcijańska: zmartwychwstanie Jezusa, objawienia paschalne, zstąpienie Ducha. Pierwsi chrześcijanie powtarzali rytm tygodnia judaizmu, ale, począwszy od Zmartwychwstania, zaczęli uznawać zasadniczą rolę «pierwszego dnia tygodnia» (Łk 24,1). Posiłkom spożywanym ze Zmartwychwstałym w tym dniu św. Łukasz i św. Jan (Łk 24,13-35 i J 21,1-14) nadają zabarwienie eucharystyczne. Tekst Ewangelii św. Jana 21 dobrze oddaje atmosferę spotkań eucharystycznych pierwszych wspólnot chrześcijańskich. Jezus «wziął chleb, odmówił błogosławieństwo, połamał go i dawał im» (J 21,12.9-14), i «poznali Go przy łamaniu chleba» (Łk 24,30.35). «Zebrania» w pierwszym dniu tygodnia, podkreślające ich ciągłość z posiłkami spożywanymi wraz z Jezusem, są opisane w Dz 20,7 jako chwila gromadzenia się wspólnoty na «łamaniu chleba» i słuchaniu Słowa głoszonego przez Apostoła, a także w 1 Kor 16,2 jako dzień zbiórki dla ubogich Jerozolimy. Niedzielę określają więc trzy elementy: słuchanie Słowa, łamanie się chlebem w braterskiej wspólnocie, miłość bliźniego. Później, w Ap 1,10, dzień ten będzie nazwany «Dniem Pańskim». Kościół początków potwierdza w ten sposób więź ciągłości i odrębności niedzieli od soboty. «Dzień Pański» jest dniem pamiątki Zmartwychwstania.
Uczestnicząc w Mszy świętej rodzina uświęca czas i przestrzeń rodzinną, ofiaruje energie i zasoby, uczy się, że życie nie ogranicza się do zaspokajania potrzeb, ale jest budowaniem relacji. Bezinteresowność niedzielnej Eucharystii wymaga, by rodzina uczestniczyła w pamiątce Paschy Jezusa. Podczas Mszy rodzina pożywia się Słowem i Chlebem, które nadają smak i sens słowom i pożywieniu, jakimi dzieli się w domu. Od najmłodszych lat należy uczyć dzieci słuchania Słowa, powtarzając w domu to, co usłyszeliśmy we wspólnocie wiernych. To im pozwoli odkryć w niedzieli «Dzień Pański». Spotkanie z Jezusem zmartwychwstałym, centralny punkt niedzieli, powinno karmić się wspomnieniem Jezusa, treścią Ewangelii, prawdą łamanego chleba i ofiarowanego w darze ciała. Pamięć o Ukrzyżowanym i Zmartwychwstałym odróżnia niedzielę od czasu wolnego: jeżeli Go nie spotkamy, to nie ma święta, to komunia jest zaledwie sentymentem, a miłość sprowadza się do gestu solidarności, który jednak nie buduje chrześcijańskiej wspólnoty i nie wychowuje do misji. Wprowadzając nas do serca Boga, niedzielna Eucharystia buduje rodzinę, zaś rodzina we wspólnocie chrześcijańskiej niejako buduje Eucharystię.

3.	Niedziela w pierwszych wiekach. W pierwszym okresie życia Kościoła niedziela i Eucharystia sprawowana w Dzień Pański podkreślały również mocno oczekiwanie na ponowne przyjście Pana.
Święty Justyn, filozof i męczennik, pozostawił nam sugestywny obraz wspólnoty chrześcijańskiej zgromadzonej w «Dniu Pańskim», czyli w dniu następującym po sobocie.
«W dniu zwanym dniem Słońca odbywa się w oznaczonym miejscu zebranie wszystkich nas, zarówno z miast jak i ze wsi. Czyta się wtedy pisma apostolskie lub prorockie, jak długo czas na to pozwala. Gdy lektor skończy przewodniczący zabiera głos, upominając i zachęcając do naśladowania tych wzniosłych nauk. Następnie wszyscy powstajemy z miejsc i modlimy się. Po zakończeniu modlitw bracia przynoszą przewodniczącemu chleb i kielich napełniony wodą zmieszaną z winem. Przewodniczący bierze je, wielbi Ojca wszechrzeczy przez imię Syna i Ducha Świętego oraz składa długie dziękczynienie za dary, jakich nam Bóg raczył udzielić. Modlitwy oraz dziękczynienie przewodniczącego kończy cały lud odpowiadając: Amen. Gdy przewodniczący zakończył dziękczynienie i cały lud odpowiedział, wtedy tak zwani u nas diakoni rozdzielają obecnym Eucharystię, czyli Chleb, oraz Wino z wodą, nad którymi odprawiano modlitwy dziękczynne, a nieobecnym zanoszą ją do domów. Kogo stać na to, a ma dobrą wolę, ofiarowuje datki, jakie chce i może, po czym całą zbiórkę składa się na ręce przełożonego. Roztacza on opiekę nad sierotami, wdowami, chorymi lub też cierpiącymi niedostatek z innego powodu, a także nad więźniami oraz przebywającymi w gminie, jednym słowem spieszy z pomocą wszystkim potrzebującymi (por. I Apologia, LXVII, 36).
Niedziela jest dniem zgromadzenia wiernych i pozwala nam odczuć klimat pierwszych wspólnot, które przeżywały niedzielną Eucharystię jako «zadatek» nowego życia ofiarowanego w darze przez Zmartwychwstałego i «obietnicę» przemiany świata. Kościół i rodzina są dzisiaj znowu zapraszane do tego bijącego źródła, ażeby nie zatracił się szczególny charakter chrześcijańskiej niedzieli. Zwłaszcza w niektórych okresach roku, jak Adwent i Boże Narodzenie, gesty, które w rodzinie i we wspólnocie podsycają nadzieję, odnawiają oczekiwanie na przyjście Pana.

E.	Słuchanie Magisterium

Rodzina jest zazdrosna o niedzielę, «dzień radości i odpoczynku»: tak ją określa Sobór Watykański II w konstytucji Sacrosanctum Concilium. Musi być zazdrosna nie tyle o niedzielę jako dzień wolny od pracy, dzień zbiorowego odpoczynku, festyn ludowy, ile przede wszystkim o niedzielę jako «Dzień Pański», czyli dzień zgromadzenia eucharystycznego, od którego zaczyna się i do którego zmierza (źródło i szczyt) w jedności czasu i miejsca całe chrześcijańskie życie. Pozostałe aspekty niedzieli są drugorzędne: są ważne, ale bynajmniej nie najważniejsze. Zgromadzenie eucharystyczne jest rodzinie potrzebne. Rodzina chrześcijańska organizuje swoje życie, wychowuje siebie i swoje dzieci tak, aby Mszy świętej dawać zawsze pierwszeństwo w stosunku do każdego innego obowiązku.
Niedziela, Dzień Pański
Zgodnie z apostolską tradycją, która rozpoczęła się w dniu zmartwychwstania Chrystusa, Kościół celebruje misterium paschalne każdego ósmego dnia, który słusznie nazywany jest dniem Pańskim albo niedzielą. W tym bowiem dniu wierni powinni się gromadzić, aby słuchając Bożego słowa i uczestnicząc w Eucharystii, wspominać mękę, zmartwychwstanie i uwielbienie Pana Jezusa oraz składać dziękczynienie Bogu, który «przez powstanie z martwych Jezusa Chrystusa na nowo zrodził ich do żywej nadziei» (1 P 1,3). Niedziela jest zatem pierwotnym dniem świątecznym, który należy tak przedstawiać wiernym i wpajać w ich pobożność, aby stał się również dniem radości i odpoczynku od pracy. Ponieważ niedziela jest podstawą i rdzeniem całego roku liturgicznego, nie należy jej przesłaniać innymi obchodami, jeżeli nie są rzeczywiście bardzo ważne.
[Sacrosanctum Concilium, 106]

F.	Pytania dla pary małżeńskiej i dla grupy

PYTANIA DLA PARY MAŁŻEŃSKIEJ

1.	Jak w naszej rodzinie przeżywa się niedzielę i spotkanie ze Zmartwychwstałym?
2.	Czy gesty i obrzędy życia domowego i wspólnotowego pozwalają nam dostrzec nowe życie Zmartwychwstałego i radować się Jego obecnością?
3.	Czy bezinteresowne podzielanie rzeczy i czasu, słuchanie Słowa w domu i w kościele, dzielenie się Eucharystią pozwalają nam przeżywać niedzielę jako Paschę tygodnia?
4.	W jakich szczególnych momentach roku i w jakiej formie przeżywamy niedzielną Eucharystię jako czas oczekiwania i nadziei?

PYTANIA DLA GRUPY RODZINNEJ I DLA WSPÓLNOTY

1.	Co we współczesnym społeczeństwie nie pozwala nam przeżywać niedzieli jako dies dominicus (dzień Pański)?
2.	Czy wychowanie przygotowujące do życia religijnego i atmosfera wspólnoty chrześcijańskiej prowadzą rzeczywiście do spotkania z Ukrzyżowanym i Zmartwychwstałym?
3.	Jak niedziela może stać się dniem Ewangelii i pamiątką zmartwychwstania Jezusa?
4.	W jaki sposób porządek roku liturgicznego, jego rytmy i święta wyrażają oczekiwanie na przyjście Pana?

G.	Zaangażowanie na rzecz życia rodzinnego i społecznego

H.	Modlitwy spontaniczne. Ojcze Nasz

I.	Pieśń końcowa